Cận thị học đường là gì? Nguyên nhân và cách phòng ngừa cho trẻ

Việc nhận biết và phòng ngừa cận thị học đường từ sớm là chìa khóa giúp trẻ duy trì thị lực khỏe mạnh và học tập hiệu quả. Hiểu rõ nguyên nhân và dấu hiệu của cận thị học đường sẽ giúp phụ huynh chủ động bảo vệ đôi mắt cho con. Bài viết sau của Mắt kính Tâm Đức sẽ giúp phụ huynh nhận biết dấu hiệu, hiểu nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, bảo vệ mắt trẻ phát triển toàn diện.

Cận thị học đường là gì?

Cận thị học đường là tình trạng suy giảm thị lực ở trẻ em trong độ tuổi đi học, khiến trẻ nhìn rõ các vật ở gần nhưng gặp khó khăn khi quan sát các vật ở xa. Trẻ có thể không nhìn rõ chữ trên bảng, biển báo hoặc các vật ở khoảng cách xa, trong khi vẫn đọc sách hoặc nhìn màn hình ở cự ly gần khá rõ. Trong một số trường hợp, trẻ đã cần đeo kính với tròng kính và gọng kính phù hợp để đảm bảo thị lực và tránh tăng độ cận nhanh.

Cận thị học đường thường xuất hiện và tiến triển nhanh trong giai đoạn trẻ bắt đầu đi học, đặc biệt từ bậc tiểu học đến trung học. Nguyên nhân chính liên quan đến áp lực học tập, thói quen sinh hoạt chưa hợp lý và việc sử dụng mắt quá nhiều trong thời gian dài. Nếu không được phát hiện sớm và điều chỉnh đúng cách, độ cận có thể tăng nhanh theo từng năm học.

Chính vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu cận thị ở trẻ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa ngay từ đầu là rất quan trọng để bảo vệ thị lực, giúp trẻ học tập hiệu quả và phát triển toàn diện.

Nguyên nhân nào dẫn đến cận thị học đường

Cận thị học đường không xảy ra ngẫu nhiên mà xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau. Hiểu rõ những nguyên nhân này sẽ giúp phụ huynh và giáo viên có biện pháp phòng ngừa hiệu quả, hạn chế tình trạng suy giảm thị lực ở trẻ trong độ tuổi đi học.

Yếu tố di truyền

Di truyền là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc cận thị học đường ở trẻ. Nếu cha mẹ bị cận thị, đặc biệt là cận thị nặng, khả năng trẻ bị cận sẽ cao hơn so với những trẻ có cha mẹ không mắc tật khúc xạ.

Tuy nhiên, di truyền không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn. Nhiều trẻ có tiền sử gia đình bị cận nhưng vẫn duy trì được thị lực tốt nếu có thói quen sinh hoạt và học tập khoa học. Ngược lại, trẻ không có yếu tố di truyền vẫn có thể bị cận thị nếu thường xuyên sử dụng mắt sai cách.

Lối sống và thói quen học tập

Lối sống và thói quen học tập là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến cận thị học đường hiện nay. Trẻ thường phải học tập trong thời gian dài, đọc sách, viết bài hoặc nhìn vào màn hình ở khoảng cách gần liên tục mà không cho mắt thời gian nghỉ ngơi.

Ngoài ra, việc ngồi học sai tư thế, cúi sát mặt vào sách vở, học trong điều kiện ánh sáng kém hoặc quá chói cũng khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn. Thói quen sử dụng điện thoại, máy tính bảng và tivi trong thời gian dài càng làm tăng nguy cơ cận thị, đặc biệt khi trẻ sử dụng thiết bị điện tử ở khoảng cách gần và trong môi trường thiếu ánh sáng tự nhiên.

Như vậy, cả yếu tố di truyền và thói quen sinh hoạt, học tập hàng ngày đều ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ cận thị học đường. Việc nhận biết sớm những nguyên nhân này sẽ giúp trẻ được hướng dẫn và điều chỉnh kịp thời, từ đó bảo vệ thị lực và phát triển toàn diện.

Dấu hiệu cảnh báo cận thị học đường ở trẻ

Cận thị học đường đang ngày càng phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong độ tuổi đi học khi mắt phải hoạt động liên tục với cường độ cao. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường ở mắt sẽ giúp phụ huynh can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ tăng độ nhanh và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực của trẻ.

• • Nheo mắt hoặc căng mắt khi nhìn xa: Trẻ thường xuyên nheo mắt, mở to mắt hoặc cố gắng tập trung cao độ khi nhìn bảng, xem tivi, hoặc quan sát các vật ở xa. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy mắt đang phải điều tiết quá mức để nhìn rõ, cảnh báo thị lực đang giảm.
  • Ngồi học sai khoảng cách: Trẻ có thói quen ngồi sát bảng hơn các bạn, cúi sát mặt vào sách vở, viết bài hoặc xem tivi ở khoảng cách rất gần. Việc này làm mắt phải làm việc quá sức, lâu ngày dẫn đến tăng độ cận.
  • Than mỏi mắt, nhức đầu thường xuyên: Sau mỗi giờ học, đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử, trẻ thường kêu mỏi mắt, đau nhức vùng trán, thái dương, thậm chí chóng mặt. Đây là dấu hiệu cho thấy mắt đang căng thẳng kéo dài và cần được nghỉ ngơi hoặc kiểm tra y tế.
  • Giảm khả năng tập trung khi học: Trẻ dễ xao nhãng, chép bài chậm, hay nhìn nhầm chữ trên bảng, hoặc học lực sa sút dù không thay đổi thói quen học tập. Khó tập trung có thể liên quan trực tiếp đến việc trẻ không nhìn rõ các vật ở xa do cận thị.
  • Dụi mắt và chớp mắt nhiều:Trẻ hay dụi mắt, chớp mắt liên tục hoặc than nhìn mờ, nhòe khi quan sát các vật ở khoảng cách xa, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu. Đây là phản ứng tự nhiên của mắt khi phải điều tiết quá mức.
  • Ngại các hoạt động cần nhìn xa: Trẻ ít tham gia các trò chơi ngoài trời như đá bóng, cầu lông, chạy nhảy, vì khó quan sát, dễ va chạm hoặc thiếu tự tin khi nhìn xa. Đây là dấu hiệu cảnh báo cận thị đã ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và vận động của trẻ.
  • Nghiêng đầu hoặc che một mắt khi nhìn: Một số trẻ có thói quen nghiêng đầu, nheo một bên mắt hoặc che một mắt để nhìn rõ hơn. Dấu hiệu này cho thấy thị lực hai mắt không đồng đều, đồng thời là cảnh báo cần khám mắt sớm.

Chủ động theo dõi những dấu hiệu cảnh báo cận thị học đường và đưa trẻ đi kiểm tra mắt định kỳ không chỉ giúp bảo vệ thị lực hiện tại mà còn là cách quan trọng để đồng hành cùng con trong quá trình học tập và phát triển lâu dài. Việc lựa chọn gọng kính bền phù hợp sẽ giúp trẻ đeo kính thoải mái, an toàn và duy trì hiệu quả điều chỉnh thị lực lâu dài.

Hậu quả của cận thị học đường

Cận thị học đường đang trở thành một vấn đề phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong bối cảnh học tập và sử dụng thiết bị điện tử nhiều. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, cận thị không chỉ làm giảm khả năng nhìn rõ mà còn để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập và phát triển toàn diện của trẻ.

• • Giảm thị lực nghiêm trọng: Cận thị học đường làm khả năng nhìn xa của trẻ giảm dần. Nếu không đeo kính hoặc điều chỉnh kịp thời, trẻ sẽ khó quan sát bảng, biển báo, màn hình và các vật ở xa, ảnh hưởng trực tiếp đến học tập và sinh hoạt hàng ngày. 
  • Mệt mỏi, nhức mắt, đau đầu: Trẻ cận thị thường phải nheo mắt, căng mắt khi nhìn xa. Tình trạng này kéo dài sẽ gây mỏi mắt, nhức mắt, thậm chí đau đầu, khó tập trung trong học tập và sinh hoạt.
  • Ảnh hưởng đến tư thế và cột sống: Trẻ cận thị thường cúi sát sách vở hoặc màn hình để nhìn rõ. Thói quen này kéo dài có thể dẫn đến gù lưng, vẹo cột sống, đau vai gáy và các vấn đề về tư thế.
  • Hạn chế tham gia các hoạt động thể chất: Trẻ bị cận nặng thường ngại tham gia các môn thể thao hoặc trò chơi ngoài trời vì khó quan sát, sợ chấn thương hoặc gặp khó khăn khi di chuyển. Điều này ảnh hưởng đến phát triển thể chất toàn diện. 
  • Tăng nguy cơ các biến chứng về mắt: Cận thị học đường nếu tiến triển nặng có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như:

                            + Cận thị nặng: Có nguy cơ bong võng mạc, tăng nhãn áp.

                            + Loạn thị kèm theo cận thị: Khiến mắt mờ hơn và khó điều chỉnh.

                            + Nguy cơ thoái hóa võng mạc: Nguy cơ cao hơn khi lớn tuổi.

• • Ảnh hưởng tâm lý và chất lượng cuộc sống: Trẻ cận thị thường cảm thấy tự ti, e ngại bạn bè hoặc ngại tham gia lớp học. Việc học tập bị gián đoạn, kết quả học tập giảm sút, dễ dẫn đến căng thẳng và áp lực tâm lý. 

Vì những hậu quả này, việc phát hiện sớm, đeo kính đúng độ, điều chỉnh thói quen học tập và chăm sóc mắt khoa học là vô cùng quan trọng. Phụ huynh và nhà trường cần đồng hành cùng trẻ để phòng ngừa tiến triển cận thị, bảo vệ thị lực và giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Xem thêm: Thị lực là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu suy giảm bạn cần biết

Cách phòng ngừa cận thị học đường cho trẻ

Cận thị học đường đang trở thành vấn đề phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong bối cảnh học tập nhiều và sử dụng thiết bị điện tử thường xuyên. May mắn là, bằng những thói quen sinh hoạt đúng cách, chế độ dinh dưỡng hợp lý và các biện pháp chăm sóc mắt khoa học, phụ huynh hoàn toàn có thể giúp trẻ giảm nguy cơ mắc cận thị và bảo vệ thị lực lâu dài.

Giữ tư thế học tập đúng cách

Tư thế học tập ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực của trẻ. Khi đọc sách hoặc viết, trẻ nên ngồi thẳng lưng, giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 25 đến 30 cm, và tránh cúi sát quá mức. Bàn ghế nên có chiều cao phù hợp để trẻ thoải mái khi ngồi. Thói quen này giúp giảm áp lực lên mắt và ngăn ngừa cận thị tiến triển nhanh.

Đảm bảo ánh sáng khi học tập

Ánh sáng đủ và hợp lý là yếu tố quan trọng giúp trẻ không phải nheo mắt, căng mắt khi học. Tránh học ở nơi quá tối hoặc quá chói. Nên sử dụng ánh sáng tự nhiên khi có thể, và đèn bàn có ánh sáng trắng ấm, không gây chói mắt, đồng thời chiếu từ phía sau vai hoặc bên cạnh để giảm bóng trên sách vở.

Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử

Sử dụng điện thoại, máy tính bảng hay tivi quá lâu có thể làm mắt mỏi nhanh và tăng nguy cơ cận thị. Nên giới hạn thời gian sử dụng thiết bị: mỗi lần không quá 30 đến 40 phút, xen kẽ các khoảng nghỉ để mắt thư giãn. Khuyến khích trẻ tập trung vào các hoạt động ngoài trời, chơi thể thao, hoặc đọc sách giấy thay vì màn hình điện tử.

Bổ sung thực phẩm tốt cho mắt

Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe mắt. Trẻ nên được cung cấp đầy đủ các nhóm thực phẩm giàu vitamin A, C, E, omega-3, kẽm như cà rốt, bí đỏ, cá hồi, trứng, rau xanh, trái cây tươi… Những dưỡng chất này giúp tăng cường chức năng thị lực và bảo vệ mắt trước nguy cơ cận thị.

Tăng cường hoạt động thể chất ngoài trời

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thời gian chơi ngoài trời 1 đến 2 giờ mỗi ngày giúp giảm nguy cơ mắc cận thị ở trẻ. Ánh sáng tự nhiên và hoạt động thể chất không chỉ giúp mắt phát triển khỏe mạnh mà còn hỗ trợ cơ thể tăng cường hệ miễn dịch và phát triển thể chất toàn diện.

Cận thị học đường là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm ở trẻ em, ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực, học tập, thể chất và tâm lý. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và xác định nguyên nhân sẽ giúp phụ huynh có hướng can thiệp kịp thời. Đồng thời, áp dụng các biện pháp phòng ngừa khoa học cũng rất quan trọng. Trẻ nên giữ tư thế học tập đúng cách, đảm bảo ánh sáng đầy đủ, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử, bổ sung thực phẩm tốt cho mắt và tăng cường hoạt động ngoài trời.

Khi trẻ cần đeo kính, việc lựa chọn tròng kính phù hợp, đúng độ và chất lượng sẽ giúp trẻ nhìn rõ hơn, bảo vệ thị lực hiệu quả. Đây cũng là cách phòng ngừa cận thị tiến triển nhanh, đồng thời bảo vệ thị lực lâu dài.

Xem thêm: Dầu cá tốt cho mắt cận thị không? Sự thật bạn nên biết

Hãy đưa trẻ đến Mắt kính Tâm Đức để kiểm tra và chăm sóc thị lực một cách toàn diện, giúp con phát triển thị lực khỏe mạnh ngay từ sớm:

• • Đo khám mắt cận miễn phí: Tại Tâm Đức với hệ thống máy móc hiện đại, xác định chính xác độ cận và các tật khúc xạ ở trẻ.
  • Tư vấn kỹ thuật tận tâm: Từ đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, hướng dẫn phụ huynh lựa chọn kính phù hợp và cải thiện thói quen sinh hoạt, học tập cho con.
  • Theo dõi định kỳ: Giúp kiểm soát độ cận, phòng ngừa cận thị tiến triển nhanh và đảm bảo thị lực ổn định cho trẻ.

Mắt kính Tâm Đức luôn đồng hành cùng gia đình để bảo vệ đôi mắt trẻ, giúp con học tập hiệu quả và phát triển toàn diện.

📞 Hotline: 1900 9999 37
💬 Inbox ngay: Tại đây để đặt lịch kiểm tra mắt cho trẻ.