Mắt lác là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả nhất 2026.

Mắt lác là gì? Đừng chỉ coi đây là một khiếm khuyết thẩm mỹ, bởi đó thực chất là dấu hiệu cho thấy sức khỏe thị lực đang gặp vấn đề. Việc hiểu đúng và can thiệp sớm là vô cùng quan trọng, vì có tới 50% người bị lác đối mặt với nguy cơ nhược thị (mắt bị mờ đi) nếu bỏ lỡ thời điểm vàng để điều chỉnh.

Không chỉ ảnh hưởng đến tầm nhìn, mắt lác còn tạo ra rào cản tâm lý, khiến nhiều người thiếu tự tin khi giao tiếp. Với mong muốn chia sẻ những nỗi lo đó, hãy cùng Mắt kính Tâm Đức tìm hiểu kỹ hơn về các dòng kính chuyên dụng cũng như các bài tập thị giác hỗ trợ nắn chỉnh trục mắt một cách tự nhiên ngay dưới đây.

1. Mắt lác là gì? Định nghĩa chuẩn y khoa

Mắt lác là gì? Theo định nghĩa từ các chuyên gia nhãn khoa hàng đầu, mắt lác (hay còn gọi là lác mắt, Strabismus) là một tình trạng rối loạn thị giác khi hai mắt không thể cùng nhìn thẳng về một hướng trên một trục song song. Thay vì phối hợp nhịp nhàng để tạo ra một hình ảnh duy nhất, một mắt sẽ tập trung nhìn thẳng vào vật thể, trong khi mắt còn lại sẽ có xu hướng “đi lạc” lệch về các hướng khác nhau.

Để dễ hiểu hơn, bạn hãy hình dung hệ thống cơ vận nhãn giống như 6 sợi dây điều khiển một cỗ xe nhãn cầu. Khi các “sợi dây” này có một bên quá căng hoặc một bên quá yếu (mất cân bằng cơ), nhãn cầu sẽ bị kéo lệch khỏi vị trí trung tâm kéo lệch sang 1 bên. Đó chính là lúc tình trạng mắt lác xuất hiện.

Dựa trên hướng lệch của nhãn cầu, phân loại tình trạng mắt lác thành 3 nhóm chính:

• • Lác trong (Esotropia): Đây là trường hợp phổ biến nhất, khi một bên nhãn cầu bị lệch hẳn về phía sống mũi. Trẻ em và người mắc tật viễn thị nặng thường gặp phải dạng lác này.
  • Lác ngoài (Exotropia): Ngược lại với lác trong, nhãn cầu lúc này sẽ bị lệch ra phía bên ngoài (về phía tai). Tình trạng này thường biểu hiện rõ rệt hơn khi cơ thể mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc mất tập trung.
  • Lác đứng (Hypertropia/Hypotropia): Đây là dạng mắt lác phức tạp hơn, khi một mắt nhìn cao hơn hoặc thấp hơn mắt còn lại. Người bệnh thường có dấu hiệu nghiêng đầu, vẹo cổ để cố gắng nhìn rõ một vật.

2. Mắt lác có nguy hiểm không? Khi trục mắt bị lệch, chuyện gì sẽ xảy ra?

Nhiều người thường chủ quan cho rằng mắt lác (mắt lé) chỉ là vấn đề thẩm mỹ, nhưng thực tế, khi hệ thống “dây điều khiển” nhãn cầu bị lỗi, não bộ sẽ rơi vào tình trạng hỗn loạn. Nếu không được xử lý kịp thời bằng các giải pháp như kính lăng kính, bạn sẽ phải đối mặt với những hệ lụy cực kỳ nguy hiểm sau:

2.1. Hiện tượng “Song thị” – Một vật bỗng hóa thành hai

Đây là nỗi ám ảnh lớn nhất của người bị mắt lác. Vì mắt thẳng nhìn một đường, mắt lệch nhìn một nẻo, não bộ không thể khớp hai hình ảnh lại làm một.

• • Cảm giác thực tế: Bạn nhìn cái gì cũng thấy có một “bóng ma” mờ ảo đi kèm. Điều này giống như việc bạn đang xem một bộ phim 3D nhưng không đeo kính chuyên dụng.
  • Hệ quả: Thường xuyên chóng mặt, buồn nôn, đau đầu dữ dội và cực kỳ khó khăn khi đọc sách hay nhìn màn hình điện thoại.

2.2. Nguy cơ “Nhược thị” – Khi não bộ từ chối đôi mắt

Để tự cứu mình khỏi tình trạng nhìn đôi hỗn loạn, não bộ sẽ thực hiện một cơ chế “tự vệ” cực kỳ nguy hại: Nó chủ động “tắt” tín hiệu phát ra từ mắt bị lác.

• • Hệ quả: Mắt lác lâu ngày không được “làm việc” sẽ bị yếu dần đi, mất khả năng nhìn chi tiết. Đây chính là bệnh Nhược thị (mù chức năng).
  • Cảnh báo: Nếu để tình trạng này kéo dài, sau này dù bạn có đeo kính cận thông thường hay tìm đến các phương pháp can thiệp khác, thị lực ở mắt đó cũng không bao giờ quay lại được 10/10.

2.3. Mất thị giác chiều sâu (Thị giác 3D)

Người bị mắt lác thường bị mất khả năng ước lượng khoảng cách không gian. Điều này gây ra những tình huống dở khóc dở cười nhưng đầy nguy hiểm trong cuộc sống:

• • Vận động: Bạn dễ bị hụt chân khi bước xuống cầu thang, hay đổ nước ra ngoài ly hoặc khó khăn khi xỏ kim.
  • An toàn: Cực kỳ nguy hiểm khi tham gia giao thông vì bạn không thể tính toán chính xác khoảng cách với xe phía trước hoặc xe đang băng qua đường.

2. Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sớm về mắt lác

2.1 Nguyên nhân gây ra mắt lác

Có 3 nhóm nguyên nhân chính khiến đôi mắt mất đi sự cân đối:

• • Mất cân bằng cơ vận nhãn: Bạn hãy tưởng tượng nhãn cầu được điều khiển bởi 6 “sợi dây” cơ. Nếu một sợi quá căng hoặc quá yếu, nó sẽ kéo mắt lệch khỏi vị trí trung tâm, gây ra tình trạng mắt lác.
  • Do tật khúc xạ “bỏ quên” không chỉnh kính: Đây là nguyên nhân rất phổ biến ở trẻ em và người trẻ. Khi bạn bị viễn thị hoặc cận thị nặng mà không đeo kính đúng độ, mắt phải “gồng” lên điều tiết quá mức. Sự mệt mỏi kéo dài này vô tình kéo lệch trục mắt, biến tật khúc xạ thành mắt lác điều tiết.
  • Yếu tố thần kinh và bẩm sinh: Các dây thần kinh đóng vai trò truyền lệnh từ não đến cơ mắt bị tổn thương hoặc gặp trục trặc ngay từ khi sinh ra, khiến hai mắt không thể “giao tiếp” và nhìn về một hướng.

2.2. Dấu hiệu nhận biết “không thể ngó lơ”

Mắt lác không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng ra bên ngoài. Đôi khi nó ẩn mình dưới những thói quen hằng ngày mà bạn ít chú ý tới:

• • Thường xuyên nheo mắt: Đặc biệt là khi ra nắng hoặc khi phải nhìn tập trung vào màn hình. Việc nheo mắt giúp não bộ tạm thời loại bỏ hình ảnh bị nhòe từ mắt lác.
  • Hiện tượng song thị (Nhìn 1 vật thành 2): Đây là dấu hiệu báo động đỏ. Bạn thấy hình ảnh bị bóng ma, chồng chéo lên nhau, gây cảm giác chóng mặt và bước đi không vững.
  • Nghiêng đầu, vẹo cổ khi nhìn: Để cố gắng đưa hình ảnh về một mối, người bị mắt lác thường có xu hướng nghiêng đầu sang một bên hoặc ngước mặt lên để bù đắp cho góc lệch của mắt.
  • Mỏi mắt cực nhanh: Chỉ cần đọc sách hoặc dùng máy tính 15-20 phút là bạn đã thấy nhức mỏi, đau đầu. Đó là vì các cơ mắt đang phải “vật lộn” để giữ cho hình ảnh không bị chạy.

3. Các phương pháp điều trị mắt lác tiên tiến 2026

Ngoài việc nhận biết sớm các dấu hiệu nêu trên, điều quan trọng nhất là chúng ta cần có những phương pháp hỗ trợ đúng cách để bảo vệ thị lực lâu dài. Dưới đây là những phương pháp cải thiện tình trạng mắt lác giúp đôi mắt tự phục hồi khả năng điều tiết mà còn cải thiện sự phối hợp nhịp nhàng giữa mắt và não bộ, giúp bạn lấy lại ánh nhìn tự nhiên nhất.

3.1. Sử dụng mắt kính chuyên dụng (Giải pháp hàng đầu)

Đây là phương án ưu tiên hàng đầu vì tính an toàn và tiện lợi. Tùy vào tình trạng cụ thể của mỗi đôi mắt, các chuyên gia sẽ tư vấn loại tròng kính phù hợp để hỗ trợ cải thiện thị lực:

• • Kính lăng kính: Đây được coi là giải pháp hiệu quả cho những người gặp tình trạng lác hoặc nhìn đôi (song thị).
    • Cơ chế: Thay vì thay đổi độ cận hay viễn, tròng kính này được thiết kế để “bẻ cong” ánh sáng trước khi đi vào mắt.
    • Lợi ích: Kính giúp hình ảnh hội tụ đúng vào điểm vàng của cả hai mắt cùng lúc. Nhờ vậy, người đeo sẽ thấy hình ảnh rõ nét, không còn bị nhòe đôi, đồng thời giúp đôi mắt trông cân đối và tự nhiên hơn khi nhìn vào người đối diện.
  • Kính điều tiết: Giải pháp này đặc biệt phổ biến dành cho các bé bị lác do ảnh hưởng của tật viễn thị.
    • Cơ chế: Khi mắt bị viễn thị mà không có kính, các cơ mắt phải gồng lên quá mức để nhìn rõ, khiến mắt bị kéo lệch vào trong.
    • Lợi ích: Chỉ cần được thăm khám và đeo một cặp kính đúng độ, áp lực điều tiết lên cơ mắt sẽ được giải tỏa. Khi đó, trục mắt của trẻ sẽ dần tự quay về vị trí trung tâm một cách nhẹ nhàng mà không cần can thiệp gì thêm.

3.2. Liệu pháp thị giác (Vision Therapy)

Nếu mắt kính là công cụ hỗ trợ bên ngoài, thì các bài tập thị giác chính là cách giúp đôi mắt khỏe mạnh từ bên trong.

• • Cơ chế tập luyện: Bạn sẽ thực hiện các bài tập đơn giản (như nhìn theo một điểm sáng di động hoặc các bài tập trên ứng dụng chuyên dụng) để giúp các nhóm cơ xung quanh mắt trở nên săn chắc và linh hoạt hơn.
  • Lợi ích bền vững: Khi các cơ mắt khỏe mạnh và phối hợp nhịp nhàng với não bộ, đôi mắt của bạn sẽ giữ được độ thẳng hàng bền vững, khó bị lệch trở lại kể cả khi bạn làm việc căng thẳng.

3.3. Phẫu thuật chỉnh lác

Chỉ trong những trường hợp góc lệch quá lớn hoặc việc đeo kính không còn đáp ứng đủ, các chuyên gia mới cân nhắc đến các biện pháp can thiệp khác. Tuy nhiên, dù chọn cách nào, việc duy trì đeo một đôi mắt kính chuyên dụng vẫn là “chìa khóa” quan trọng nhất để giữ cho đôi mắt luôn ổn định và không tái lác về sau.

4. 5 Bài tập tại nhà giúp hỗ trợ cải thiện lác nhẹ

Dù việc luyện tập không thể thay thế hoàn toàn vai trò của mắt kính chuyên dụng, nhưng đây được coi là “vật lý trị liệu” cực kỳ quan trọng. Các bài tập này giúp tăng cường sức mạnh cơ nhãn cầu, kích thích não bộ làm việc và rút ngắn đáng kể thời gian điều trị mắt lác.

Dưới đây là 5 bài tập đơn giản bạn có thể thực hiện ngay tại nhà:

4.1. Bài tập cây bút (Brock String) – Cải thiện khả năng hội tụ

Đây là bài tập kinh điển giúp đôi mắt học cách tập trung vào cùng một điểm.

• • Cách tập: Sử dụng một sợi dây dài có xâu các hạt màu (hoặc đơn giản là nhìn vào đầu một cây bút). Bạn hãy tập trung hai mắt vào một điểm trên sợi dây/cây bút và từ từ đưa nó lại gần mũi rồi lại đẩy ra xa.
  • Lợi ích: Giúp đôi mắt lác rèn luyện khả năng quy tụ nhịp nhàng, giảm bớt sự lệch lạc của nhãn cầu.

4.2. Tập nhìn xa – gần – Luyện khả năng điều tiết

Bài tập này giúp cơ mắt linh hoạt hơn trong việc thay đổi tiêu cự, rất tốt cho người bị mắt lác do tật khúc xạ.

• • Cách tập: Đặt ngón tay cách mắt khoảng 20cm, nhìn rõ ngón tay trong 5 giây. Sau đó, bất ngờ phóng tầm mắt nhìn ra một vật ở xa khoảng 6m trong 5 giây.
  • Tần suất: Lặp lại 10-15 lần mỗi hiệp để đôi mắt luôn nhạy bén.

4.3. Bài tập “Số 8 vô cực” – Tăng độ linh hoạt cơ vận nhãn

Thay vì nhìn chằm chằm một chỗ, hãy để đôi mắt được “khiêu vũ” để các nhóm cơ xung quanh nhãn cầu được vận động đều.

• • Cách tập: Hãy tưởng tượng có một số 8 nằm ngang (biểu tượng vô cực) rất lớn trước mặt. Di chuyển đôi mắt theo đường vẽ của số 8 đó một cách chậm rãi.
  • Lợi ích: Giúp các cơ vận nhãn đang bị căng cứng trở nên mềm mại, hỗ trợ trục mắt lác dần cân bằng trở lại.

4.4. Che mắt khỏe, tập mắt yếu – Phương pháp xóa bỏ nhược thị

Nếu bạn bị mắt lác dẫn đến một mắt nhìn rõ, một mắt nhìn mờ (nhược thị), đây là bài tập bắt buộc.

• • Cách tập: Sử dụng miếng che mắt chuyên dụng để che bên mắt đang nhìn tốt lại, buộc mắt bị lác phải tự lực làm việc (đọc sách, xem tranh).
  • Lưu ý: Phương pháp này tại Mắt kính Tâm Đức luôn được tư vấn kỹ lưỡng về thời gian che để đạt hiệu quả cao nhất mà không gây mỏi cho mắt khỏe.

4.5. Theo dõi vật chuyển động – Giữ trục mắt ổn định

Bài tập này giúp não bộ kiểm soát vị trí nhãn cầu tốt hơn khi quan sát thực tế.

• Cách tập: Nhờ một người bạn cầm một vật nhỏ di chuyển chậm từ trái sang phải, từ trên xuống dưới. Bạn giữ nguyên đầu và chỉ dùng mắt để dõi theo vật đó.
• Lợi ích: Rèn luyện sự kiên trì cho các nhóm cơ mắt, giúp tình trạng mắt lác không bị nặng thêm khi phải quan sát môi trường xung quanh.

5. Cách chọn gọng kính “che khuyết điểm” cho người mắt lác

Nhiều người e ngại rằng việc đeo kính sẽ khiến đôi mắt trông nặng nề hoặc lộ rõ góc lệch nhãn cầu. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm tư vấn tại Mắt kính Tâm Đức, nếu bạn biết cách lựa chọn gọng kính thông minh, chiếc kính không chỉ là công cụ chữa mắt lác mà còn là phụ kiện thời trang giúp bạn hoàn toàn tự tin trong giao tiếp.

Dưới đây là 3 mẹo “vàng” giúp bạn sở hữu vẻ ngoài cân đối nhất:

5.1. Ưu tiên gọng kính khung lớn (Oversized)

Đây là “vũ khí” lợi hại nhất cho những ai đang băn khoăn về ngoại hình khi bị mắt lác.

• • Lợi ích: Những chiếc gọng có kích thước lớn giúp che đi phần rìa mắt và bao quát toàn bộ vùng hốc mắt. Điều này tạo ra một hiệu ứng thị giác khiến người đối diện khó có thể nhận ra điểm lệch nhãn cầu của bạn.
  • Phong cách: Gọng khung lớn hiện đang là xu hướng thời trang của năm 2026, giúp bạn trông hiện đại và cá tính hơn.

5.2. Chọn gọng màu tối hoặc có họa tiết nổi bật

Thay vì chọn những loại gọng kính không viền hoặc màu nhạt dễ làm lộ đôi mắt phía sau, bạn nên thử các gam màu đậm:

• • Màu sắc: Đen, nâu đồi mồi, xanh navy hoặc các họa tiết vân gỗ.
  • Tác dụng: Những màu sắc này có khả năng “đánh lạc hướng” sự chú ý của người đối diện vào chính chiếc kính sang trọng thay vì tập trung vào tình trạng mắt lác của đôi mắt. Tại Mắt kính Tâm Đức, chúng tôi có sẵn hàng ngàn mẫu gọng màu tối với thiết kế tinh xảo để bạn thoải mái lựa chọn.

5.3. Sử dụng tròng kính có lớp phủ chống phản quang (Anti-Reflective)

Độ trong suốt của tròng kính đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc che khuyết điểm.

• • Cơ chế: Lớp phủ cao cấp giúp loại bỏ hoàn toàn các ánh sáng phản chiếu gây chói trên bề mặt kính.
  • Lợi ích: Khi tròng kính trong veo, đôi mắt bạn sẽ trông tự nhiên và chân thực hơn. Đặc biệt, nó giúp “giấu” đi sự khúc xạ bất thường của ánh sáng qua kính lăng kính, khiến đôi mắt lác trông thẳng hàng và linh hoạt hơn dưới mọi góc nhìn.

Kết luận:

Mắt lác là một bệnh lý thị giác cần được can thiệp sớm để ngăn ngừa nguy cơ nhược thị (mù chức năng). Với sự tiến bộ của ngành nhãn khoa 2026, bạn hoàn toàn có thể tìm lại đôi mắt cân đối bằng các giải pháp bảo tồn và an toàn. Tại Mắt kính Tâm Đức, chúng tôi giúp bạn nắn chỉnh trục mắt nhẹ nhàng thông qua mắt kính chuyên dụng, giúp xóa bỏ tình trạng nhìn đôi và khôi phục vẻ ngoài tự nhiên nhất.

Đừng để sự tự ti làm rào cản trong giao tiếp hay bỏ lỡ “thời điểm vàng” để phục hồi đôi mắt cho con trẻ. Hãy để chuyên gia đồng hành cùng bạn lấy lại tầm nhìn sắc nét và gương mặt rạng rỡ ngay hôm nay.

LIÊN HỆ NGAY ĐỂ ĐƯỢC HỖ TRỢ MIỄN PHÍ

Hãy để chuyên gia tại Mắt kính Tâm Đức giúp bạn lấy lại ánh nhìn tự tin nhất:

• • Đặt lịch khám mắt miễn phí! Tại đây
  • Hotline: 1900 9999 37