Cận thị có di truyền không? Dấu hiệu và cách phòng tránh

Cận thị có di truyền không là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh lo lắng khi con bắt đầu có dấu hiệu nhìn mờ. Thực tế, yếu tố gen chỉ tạo nền tảng nguy cơ, còn thói quen sinh hoạt và môi trường học tập mới là yếu tố quyết định tốc độ tiến triển. Nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, cận thị hoàn toàn có thể kiểm soát và hạn chế tăng độ. Bài viết sau đây của Mắt kính Tâm Đức sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu sớm và cách phòng tránh cận thị hiệu quả cho cả trẻ em lẫn người lớn.

Cận thị có di truyền không?

Cận thị có yếu tố di truyền, đặc biệt ở trẻ em có cha hoặc mẹ bị cận thị. Trẻ sinh ra trong gia đình có tiền sử cận thị sẽ có nguy cơ mắc tật khúc xạ này cao hơn so với những trẻ có cha mẹ không bị cận.

Theo nhiều nghiên cứu nhãn khoa, nếu chỉ một trong hai phụ huynh bị cận thị thì nguy cơ trẻ bị cận sẽ tăng lên. Trong trường hợp cả cha và mẹ đều bị cận, khả năng trẻ mắc cận thị có thể cao hơn rõ rệt so với mức trung bình. Điều này cho thấy yếu tố gen có ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của nhãn cầu và khả năng điều tiết của mắt.

Tuy nhiên, di truyền không phải là nguyên nhân duy nhất quyết định việc trẻ có bị cận hay không. Yếu tố gen chỉ tạo ra nền tảng dễ mắc cận thị, còn việc cận thị có xuất hiện sớm hay tăng nhanh lại phụ thuộc nhiều vào thói quen sinh hoạt, môi trường học tập và cách chăm sóc mắt hằng ngày. Chính vì vậy, ngay cả trẻ có nguy cơ cận thị di truyền vẫn có thể hạn chế hoặc làm chậm tiến triển cận nếu được theo dõi và phòng ngừa đúng cách.

Ta có thể thấy cận thị có yếu tố di truyền, nhưng không hoàn toàn mang tính quyết định. Việc chủ động chăm sóc mắt, xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học và khám mắt định kỳ sẽ giúp giảm nguy cơ khởi phát sớm cũng như hạn chế tình trạng cận thị tiến triển nặng theo thời gian.

Dấu hiệu sớm cho thấy trẻ có nguy cơ cận thị di truyền cha mẹ không nên bỏ qua

Ở trẻ có cha hoặc mẹ bị cận, nguy cơ cận thị di truyền thường xuất hiện sớm và tiến triển nhanh hơn nếu không được theo dõi kịp thời. Một số dấu hiệu dưới đây có thể giúp cha mẹ nhận biết sớm tình trạng thị lực của con.

• • Hay nheo mắt, cúi sát khi nhìn xa: Trẻ phải nheo mắt, tiến lại gần tivi hoặc bảng học để nhìn rõ hơn, cho thấy thị lực nhìn xa đang suy giảm.
  • Than mỏi mắt, đau đầu khi học tập: Trẻ dễ mỏi mắt, nhức đầu nhẹ sau khi đọc sách hoặc làm bài trong thời gian ngắn do mắt phải điều tiết quá mức.
  • Đọc sách, viết bài ở khoảng cách rất gần: Thói quen cầm sách sát mắt hoặc ngồi sát màn hình là dấu hiệu thường gặp ở trẻ có nguy cơ cận thị.
  • Giảm tập trung khi học: Trẻ đọc chậm, hay bỏ dở bài hoặc kém tập trung do không nhìn rõ chữ.

Những biểu hiện trên tuy đơn giản nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo sớm mà cha mẹ không nên chủ quan. Khi còn băn khoăn cận thị có di truyền không, việc quan sát kỹ các dấu hiệu này và cho trẻ khám mắt định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm, từ đó kiểm soát cận thị hiệu quả và hạn chế tăng độ về sau.

Xem thêm: Loạn thị bẩm sinh là gì? Top 6 dấu hiệu cha mẹ tuyệt đối không nên bỏ qua

Những nguyên nhân khác gây cận thị không do di truyền

Bên cạnh yếu tố di truyền, cận thị ở trẻ em và người trẻ tuổi còn chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống hiện đại. Đây cũng là lý do khiến tỷ lệ cận thị ngày càng gia tăng, kể cả ở những trẻ không có tiền sử gia đình mắc cận thị.

Tính chất công việc phải sử dụng máy vi tính nhiều

Việc học tập và làm việc với máy vi tính trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục ở khoảng cách gần. Khi mắt không được nghỉ ngơi hợp lý, cơ điều tiết bị quá tải, lâu dần có thể dẫn đến hình thành và làm tiến triển cận thị. Đặc biệt, trẻ em ngày nay tiếp xúc với máy tính, máy tính bảng từ rất sớm, nhất là trong quá trình học tập trực tuyến. Việc nhìn màn hình kéo dài khiến mắt dễ bị mỏi, khô và suy giảm thị lực nếu không được chăm sóc đúng cách.

Ngoài ra, với những người thường xuyên sử dụng máy vi tính, việc kết hợp nghỉ ngơi khoa học theo quy tắc 20-20-20 và sử dụng tròng kính chống ánh sáng xanh sẽ giúp giảm áp lực lên mắt, hạn chế mỏi mắt và cải thiện sự thoải mái khi nhìn gần.

Thường xuyên hoạt động trong môi trường thiếu ánh sáng

Ánh sáng không đầy đủ khiến mắt phải căng ra để nhìn rõ hơn, làm tăng áp lực lên hệ thống điều tiết. Việc học tập, đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử trong môi trường thiếu sáng hoặc ánh sáng không phù hợp là một trong những nguyên nhân phổ biến gây cận thị và các rối loạn thị giác khác.

Đọc sách, xem tivi quá gần ảnh hưởng đến mắt

Thói quen đọc sách quá gần, nằm đọc sách hoặc xem tivi, điện thoại ở khoảng cách ngắn khiến mắt phải điều tiết mạnh trong thời gian dài. Đây là yếu tố nguy cơ rõ rệt, đặc biệt ở trẻ em, khi mắt vẫn đang trong giai đoạn phát triển và rất nhạy cảm với các tác động xấu từ môi trường.

Sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích

Ở người trưởng thành và thanh thiếu niên lớn tuổi, việc sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mắt. Các chất này làm giảm tuần hoàn máu, gây khô mắt, mỏi mắt và gián tiếp làm suy giảm chất lượng thị lực, trong đó có cận thị.

Dù không do di truyền, lối sống và môi trường sinh hoạt không phù hợp vẫn có thể làm tăng nguy cơ cận thị theo thời gian, lý giải vì sao nhiều người băn khoăn cận thị có di truyền không. Do đó, duy trì thói quen sinh hoạt khoa học và chăm sóc mắt đúng cách từ sớm là yếu tố quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài.

Cận thị bẩm sinh có chữa được không?

Cận thị bẩm sinh hiện nay chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, vì đây là tình trạng cấu trúc mắt đã Từ góc độ y học hiện nay, cận thị bẩm sinh không thể chữa khỏi hoàn toàn. Điều này có nghĩa là không thể phục hồi cấu trúc nhãn cầu về trạng thái như người không bị cận. Nguyên nhân là vì trục nhãn cầu đã thay đổi ngay từ giai đoạn phát triển ban đầu và không thể tự điều chỉnh lại một cách tự nhiên. 

Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên quá lo lắng, bởi cận thị bẩm sinh hoàn toàn có thể kiểm soát và cải thiện chất lượng thị lực nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách.

Các phương pháp cải thiện và kiểm soát cận thị bẩm sinh

Dù không chữa khỏi dứt điểm, người bị cận thị bẩm sinh vẫn có nhiều lựa chọn để sống khỏe và nhìn rõ hơn mỗi ngày:

• • Đeo kính đúng độ: Kính gọng hoặc kính áp tròng giúp điều chỉnh tiêu điểm, hỗ trợ nhìn rõ và giảm mỏi mắt. Đeo kính đúng độ, đặc biệt là tròng kính kiểm soát cận thị, giúp điều chỉnh tiêu điểm chính xác, hỗ trợ nhìn rõ và góp phần làm chậm tốc độ tăng độ cận, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên.
  • Theo dõi và kiểm soát tăng độ cận: Khám mắt định kỳ, đặc biệt là với trẻ nhỏ, giúp phát hiện sớm nguy cơ tăng độ nhanh và điều chỉnh kịp thời.
  • Xây dựng thói quen bảo vệ mắt: Giữ khoảng cách khi đọc sách, hạn chế thiết bị điện tử, cho mắt nghỉ ngơi hợp lý và tăng thời gian hoạt động ngoài trời.
  • Phẫu thuật khúc xạ: Trong một số trường hợp, khi đã đủ tuổi và đủ điều kiện về mắt, phẫu thuật khúc xạ có thể giúp cải thiện thị lực. Tuy nhiên, phương pháp này không áp dụng cho tất cả các trường hợp cận thị bẩm sinh và cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng.

Qua đó ta có thể thấy được rằng, cận thị bẩm sinh không chữa khỏi hoàn toàn, do cấu trúc nhãn cầu đã thay đổi từ sớm. Tuy nhiên, nếu được theo dõi định kỳ và chăm sóc đúng cách, tình trạng này hoàn toàn có thể kiểm soát tốt. Việc đeo kính phù hợp và bảo vệ mắt khoa học sẽ giúp duy trì thị lực ổn định và hạn chế tăng độ cận về lâu dài.

Xem thêm: Cận bao nhiêu độ không đi nghĩa vụ? Phân biệt tạm hoãn và miễn do cận thị

Các cách điều trị cận thị di truyền

Cận thị di truyền không thể chữa khỏi hoàn toàn, tuy nhiên việc điều trị và kiểm soát đúng cách sẽ giúp ổn định thị lực, hạn chế tăng độ và phòng ngừa các biến chứng về mắt trong tương lai. Tùy theo độ tuổi, phương pháp điều trị sẽ có những điểm khác nhau.

Đối với trẻ em và người dưới 18 tuổi

Khi tìm hiểu cận thị có di truyền không, nhiều phụ huynh đặc biệt lo lắng cho trẻ em và người dưới 18 tuổi, bởi đây là giai đoạn mắt còn phát triển và cận thị di truyền thường có xu hướng tiến triển nhanh nếu không được kiểm soát sớm.

• • Đeo kính đúng độ: Thực hiện theo chỉ định của bác sĩ để giúp trẻ nhìn rõ và tránh tình trạng mắt phải điều tiết quá mức.
  • Khám mắt định kỳ: Theo dõi sự thay đổi thị lực, phát hiện sớm nguy cơ tăng độ cận và điều chỉnh kính kịp thời.
  • Xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học: Ngồi học đúng tư thế, giữ khoảng cách hợp lý khi đọc sách và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài.
  • Tăng thời gian hoạt động ngoài trời: Giúp mắt được thư giãn tự nhiên và hỗ trợ kiểm soát tiến triển cận thị hiệu quả hơn.

Có thể thấy, dù câu trả lời cho vấn đề cận thị có di truyền không là có yếu tố di truyền, nhưng nếu trẻ được đeo kính đúng độ, theo dõi thị lực định kỳ và xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học, tình trạng cận thị vẫn có thể được kiểm soát hiệu quả và hạn chế tăng độ theo thời gian.

Đối với người trưởng thành

Với nhiều người trưởng thành khi tìm hiểu cận thị có di truyền không, nỗi lo thường không còn nằm ở việc tăng độ quá nhanh mà là làm sao để đôi mắt luôn dễ chịu, nhìn rõ và không bị mỏi trong công việc, sinh hoạt hằng ngày.

• • Sử dụng kính gọng hoặc kính áp tròng: Lựa chọn loại kính phù hợp với tình trạng thị lực hiện tại để đảm bảo nhìn rõ và giảm mỏi mắt.
  • Chăm sóc và bảo vệ mắt: Khi làm việc lâu với máy tính, cần cho mắt nghỉ ngơi định kỳ để hạn chế khô mắt và căng thẳng thị giác.
  • Phẫu thuật khúc xạ: Có thể cân nhắc các phương pháp như laser hoặc ICL nếu đủ điều kiện về độ tuổi và sức khỏe mắt, đồng thời cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

Vì vậy, dù câu hỏi cận thị có di truyền không đã có lời giải từ góc độ khoa học, việc chăm sóc mắt đúng cách, lựa chọn phương pháp điều chỉnh phù hợp và lắng nghe tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa vẫn là chìa khóa giúp người trưởng thành bảo vệ thị lực bền vững theo thời gian.

Các cách phòng tránh cận thị di truyền 

Mặc dù yếu tố di truyền không thể thay đổi, nhưng cận thị di truyền hoàn toàn có thể phòng tránh và làm chậm tiến triển nếu được quan tâm đúng cách ngay từ sớm. Việc xây dựng lối sống khoa học và thói quen bảo vệ mắt đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì thị lực khỏe mạnh.

• • Khám mắt định kỳ: Giúp phát hiện sớm dấu hiệu cận thị và theo dõi sự thay đổi thị lực, đặc biệt cần thiết với trẻ có tiền sử gia đình bị cận.
  • Duy trì tư thế học tập và làm việc đúng: Ngồi thẳng lưng, giữ khoảng cách hợp lý khi đọc sách, viết bài hoặc sử dụng thiết bị điện tử để giảm áp lực điều tiết cho mắt.
  • Hạn chế thời gian nhìn gần liên tục: Tránh sử dụng điện thoại, máy tính quá lâu; cho mắt nghỉ ngơi đều đặn để hạn chế mỏi và khô mắt.
  • Tăng cường hoạt động ngoài trời: Ánh sáng tự nhiên giúp mắt thư giãn và được chứng minh có lợi trong việc làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ em.
  • Chăm sóc mắt từ chế độ dinh dưỡng: Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất tốt cho mắt như vitamin A, C, E, lutein để hỗ trợ sức khỏe thị lực lâu dài.

Ngoài thói quen sinh hoạt khoa học và tăng hoạt động ngoài trời, lựa chọn kính có tròng kính chống ánh sáng xanh cũng là giải pháp hữu ích giúp giảm căng thẳng thị giác và bảo vệ thị lực lâu dài.

Tóm lại, thắc mắc cận thị có di truyền không đã được lý giải rõ ràng khi yếu tố gen chỉ đóng vai trò nền tảng, chứ không hoàn toàn quyết định khả năng mắc cận thị ở trẻ em hay người trưởng thành. Việc cận thị xuất hiện sớm hay tiến triển nhanh còn phụ thuộc rất lớn vào thói quen sinh hoạt, môi trường học tập và cách chăm sóc mắt hằng ngày. Vì vậy, chủ động khám mắt định kỳ, xây dựng lối sống khoa học và phòng ngừa từ sớm chính là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ thị lực khỏe mạnh và hạn chế cận thị di truyền tiến triển theo thời gian.

Xem thêm: Dầu cá tốt cho mắt cận thị không? Sự thật bạn nên biết

Nếu bạn đang băn khoăn cận thị có di truyền không, đặc biệt khi trong gia đình có cha hoặc mẹ bị cận, việc kiểm tra thị lực định kỳ cho trẻ em và người lớn là rất cần thiết. Đo mắt chính xác giúp phát hiện sớm nguy cơ cận thị di truyền, theo dõi mức độ tiến triển và có hướng chăm sóc, kiểm soát phù hợp ngay từ đầu.

Bạn có thể liên hệ Mắt kính Tâm Đức để được đo mắt miễn phí bằng trang thiết bị hiện đại, từ đó nắm rõ tình trạng thị lực, tư vấn giải pháp bảo vệ mắt và lựa chọn kính phù hợp cho từng độ tuổi.

📞 Hotline: 1900 9999 37
📅 Đặt lịch đo mắt miễn phí: Tại đây